Աշխատանքային իրավունքների պաշտպանության գործընթացը Հայաստանում
07.09.2021
16:01
Հեղինակ՝ Սոֆի Թովմասյան

Կորոնավիրուսային համավարակը «ջրի երես դուրս բերեց» գործատու-աշխատող հարաբերություններում առկա բազմաթիվ խնդիրներ՝ դառնալով խախտումների բացահայտման ու վեճերի առաջացման պատճառ։ Ամեն բան սկսվեց նրանից, որ Կառավարության կողմից հայտարարված աջակցության ծրագերից օգտվել ցանկացող աշխատողները պարզեցին, որ իրենք իրականում գրանցված աշխատողներ չեն և չունեն աշխատանքային պայմանագրեր։

«Իրավունքի զարգացման կենտրոն» ՀԿ նախագահ Վիոլետա Զոփունյանի խոսքով, թեև օրենսդրական դաշտում կան բացթողումներ, այնուամենայնիվ, աշխատող-գործատու հարաբերություններում գլխավոր խնդիրն այն է, որ աշխատանքային ոլորտը կարգավորող օրենսդրությունը մի բան է ասում, գործնականում՝ իրավիճակը մեկ այլ բան է ցույց տալիս։


«Օրենսդրության մեջ պահպանված չէ համաչափությունը՝ ընդ որում և՛ գործատուի, և՛ աշխատողի շահերի պաշտպանության տեսանկյունից»։

Անհամաչափության դրսևորման տարբեր օրինակներ կան։ Եթե աշխատողն, օրինակ, որոշում է աշխատանքի չներկայանալ, ապա գործատուն խոցելի է՝ իրավական կարգավորումների ոչ ամուր լինելու պատճառով։ Օրենսդրությունն այստեղ հօգուտ գործատուի չէ։

Աշխատողի աչքերով ոլորտն ուսումնասիրելու դեպքում, մեծագույն խնդիրն աշխատանքային պայմանագրերի բացակայությունն է։

«Պատճառները բազմաթիվ են։ Երբեմն աշխատողներն իրենք չեն ցանկանում գրանցվել, եթե նպաստ պետք է ստանան կամ այլ արտոնություններից օգտվեն։ Ըստ օրենքի շարժվող գործատուի համար էլ սա է խնդիր, որովհետև նա նախընտրում է պատշաճ կերպով պայմանագրեր կնքել։ Ահա այստեղ աշխատողի և գործատուի միջև կարող է կոնֆլիկտ առաջանալ»,- ասում է Զոփունյանը։

Խախտումներն, ըստ նրա, տարբերվում են նաև ըստ ոլորտի և աշխատանքի բնույթի։

«Հանրային սննդի ոլորտում անհրաժեշտություն է առաջանում հաճախակի կնքել ու լուծել մատուցողների աշխատանքային պայմանագրերը, վերջնահաշվարկ կատարելով։ Հենց այս պատճառով հաճախ պայմանագրերն այդպես էլ չեն կնքվում»։

Աշխատողների ոչ իրազեկ լինելը հանգեցնում է նաև նրան, որ պայմանագրերը սովորաբար լուծվում են նրանց դիմումների համաձայն, մինչդեռ աշխատանքի ազատման նախաձեռնությունը կարող է պատկանել գործատուին։

«Պայմանագիրը լուծելու համար աշխատողին ասում են՝ դիմում գրի՛ր, ազատվի՛ր, ինչն ըստ օրենսգրքի դիտարկվում է աշխատողի նախաձեռնությամբ պայմանագրի լուծում։ Մինչդեռ աշխատողը սա ընկալում է որպես գործատուի նախաձեռնություն։ Գործատուի համար սա նախընտրելի ճանապարհ է, նա ստիպված չի լինում ծանուցել, աշխատանքի ազատման հիմք ներկայացնել՝ համաձայն օրենսգրքի կետերի ու ընթացակարգի»։

Զոփունյանի խոսքով, իրազեկման ցածր մակարդակի պատճառով աշխատողի աշխատանքային իրավունքներն անընդհատ խախտվում են։

2021թ․-ին աշխատանքային օրենսգրքում կատարված փոփոխությունները, մասնավորապես, Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնի լիազորությունների ծավալի ընդլայնումը, թույլ կտան արտադատարանական ճանապարհով՝ ավելի արագ լուծել վերոնշյալ խնդիրները։

Աշխատանքային ոլորտում առկա խնդիրներն ուսումնասիրելու, համապատասխան օրենսդրական առաջարկների փաթեթ ստեղծելու, գործատու-աշխատող հարաբերություններն իրավահարաբերություններ դարձնելու և մարդկանց իրազեկվածության մակարդակը բարձրացնելու նպատակով 2021թ․-ի հունիսին Հայաստանում մեկնարկել է «Տվյալահեն քաղաքականությունների բարելավման գործընթացն աշխատանքային իրավունքների ոլորտում» ծրագիրը, որն իրականացնում են  «Հանրային լրագրության ակումբ» ՀԿ-ն, «Արմավիրի զարգացման կենտրոն» ՀԿ-ն, «Պրիզմա» հետազոտական ընկերությունը և «Իրավունքի զարգացման կենտրոն» ՀԿ-ն։

Ծրագրի շրջանակում քննարկում-հանդիպումներ են տեղի ունենալու ՀՀ բոլոր մարզերում։ Այն տևելու է մեկ տարի։

Կոնսորցիումի անդամ 4 կազմակերպությունները վստահ են՝ ծրագիրը կդառնա ևս մեկ խթան՝ գործատու-աշխատող իրավահարաբերությունների ստեղծման ու դրանցում ի հայտ եկած խնդիրները օրինական ճանապարհով կարգավորելու համար։

Ծրագրին վերաբերող առաջին քննարկմանը կարող եք ծանոթանալ այստեղ։

 

«Տվյալահեն քաղաքականությունների բարելավման գործընթացն աշխատանքային իրավունքների ոլորտում» ծրագիրըիրականացվում է «Տվյալներ հաշվետու և թափանցիկ գործունեության համար» (ԴԱՏԱ) ծրագրի շրջանակներում: Ծրագիրն իրականացվում է Ամերիկայի ժողովրդի աջակցությամբ` ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության միջոցով: Այստեղ արտահայտված տեսակետները միմիայն «Արմավիրի զարգացման կենտրոն» ՀԿ-ինն ու ծրագրի գործընկերներինն են և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ԱՄՆ ՄԶԳ, ԵՀՀ և ԴԱՏԱ կոնսորցիումի տեսակետները:


 
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Աշխատանք, թե պատվաստում․ ո՞ր տարբերակը կընտրեն քաղաքացիները
16.09.2021
17:41
Հեղինակ՝ Սոֆի Թովմասյան

Հոկտեմբերի 1-ից, աշխատող այն քաղաքացիները, որոնք պատվաստված չեն, պետք է ամսվա ընթացքում 2 անգամ ՊՇՌ թեստի բացասական պատասխան ներկայացնեն իրենց գործատուին։

Պատվաստման սերտիֆիկատ կամ ՊՇՌ թեստ չներկայացնելն ըստ Արդարադատության նախարարության՝ «Հանրային ծառայության մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին նախագծի սահմանվել է իբրև հանրային պաշտոնյային աշխատանքից ազատելու հիմք։
COVID-19-ը և ՏԻՄ-երի ճգնաժամային հաղորդակցության արդյունավետությունը
14.09.2021
15:00
Սեպտեմբերի 14-ին՝ ժամը 15:00-ին Մեդիա կենտրոնը կազմակերպեց առցանց քննարկում, որի ընթացքում ներկայացվեցին՝ «COVID-19-ը և ՏԻՄ-երի ճգնաժամային հաղորդակցության արդյունավետությունը» թեմայով ուսումնասիրության արդյունքները։
Բանախոսներ՝
- Սեդա Մուրադյան, Հանրային լրագրության ակումբի նախագահ
- Հարություն Ծատրյան, Մեդիա հետազոտող, հանրային հաղորդակցության մասնագետ
Հայերը՝ Կանադայի կառավարման համակարգում. ի՞նչ ծրագրեր ունեն
13.09.2021
14:30
Սեպտեմբերի 13-ին, ժամը 14:30-ին, Մեդիա կենտրոնն առցանց քննարկում կազմակերպեց՝ «Հայերը՝ Կանադայի կառավարման համակարգում. ի՞նչ ծրագրեր ունեն» թեմայով:

Բանախոսներ՝
- Աննա Սիմոնյան, Կանադայի դաշնային ընտրություններին առաջադրված միակ հայ թեկնածու,
- Դավիթ Սանդուխչյան, կանադաբնակ իրավաբան, տեղեկատվական անվտանգության մասնագետ։
Կրթության խնդիրները՝ որակ, հասանելիություն, կոռուպցիա. ինչու՞ արդյունքներ չունենք
10.09.2021
11:00
Սեպտեմբերի 10- ին, ժամը 11:00-ին, Հանրային լրագրության ակումբի «ԱՐԺԵՔավոր զրույց» շարքի հյուրն էր կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը: Զրույցի թեման՝ «Կրթության խնդիրները՝ որակ, հասանելիություն, կոռուպցիա. ինչու՞ արդյունքներ չունենք»:
Կադրերն են որոշում ամեն ինչ. ի՞նչ տրամաբանությամբ են նրանք նշանակվում
08.09.2021
12:00
Սեպտեմբերի 8-ին՝ ժամը 12:00-ին, Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում «Կադրերն են որոշում ամեն ինչ. ի՞նչ տրամաբանությամբ են նրանք նշանակվում» թեմայով:
Բանախոսներ՝
- Բորիս Նավասարդյան, Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ,
- Հայկ Մարտիրոսյան, Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոնի իրավական հարցերով փորձագետ
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Միջոցառում
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ