«Հայաստանի էներգետիկ ոլորտի հիմնախնդիրները. զուգահեռներ Վրաստանի հետ»
08.12.2017
13:00
Հայաստանի էներգետիկ համակարգում ամենազգալի խնդիրներից է սպառողի համար գազի գնի ոչ թափանցիկ ու անտրամաբանական ձեւավորումը: Պաշտոնապես Ռուսաստանը ՀՀ-ին գազը վաճառում է 1000 խորհանարդ մետրի դիմաց 150 դոլարով, բայց վերջնական սպառողը վճարում է գերթե երկու անգամ թանկ՝ 290 դոլար:

Նման կարծիք «Մեդիա կենտրոնում» JAMnews-ի հետ համատեղ կազմակերպած «Հայաստանի էներգետիկ ոլորտի հիմնախնդիրները. զուգահեռներ Վրաստանի հետ» թեմայով քննարկման ժամանակ հայտարարեց էներգետիկ հարցերով ՄԱԿ-ի ազգային փորձագետ Արա Մարջանյանը: 

Պաշտոնապես ռուսաստանյան գազային հսկան՝ «Գազպրոմը» ՀՀ-ին գազ է վաճառում «շատ ցածր սակագնով»՝ 150 դոլար 1000 խորհանարդ մետրի դիմաց: Վերջերս էլ ՌԴ վարչապետ Մեդվեդեւը Երեւանում հայտարարեց, որ 2018 թ-ին էլ Հայաստանի համար «հատուկ գինը» կպահպանվի: Իրականությունը, սակայն այլ է: Թեպետ պայմանագիրը կնքվել է ՀՀ կառավարության հետ, սակայն այդ սակագնով «Գազպրոմը» Հայաստանի սահմանին վաճառում է «կապույտ վառելիքը» իր «դստերը»՝ «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությանը: Այս ընկերությունն էլ գրեթե 100 տոկոսանոց մարժա է ավելացնում սակագանի վրա ու գազը երկու անգամ թանկ հասցնում ՀՀ քաղաքացիներին:

Վրաստանում, օրինակ, որ գրեթե ամբողջությամբ գազը ներկրում է Ադրբեջանից, սակայն սպառողն այն ստանում է շուրջ 1000 խորհանարդ մետրի դիմաց 235 դոլարով: Վրաստանը երկու առավելություն ունի: Այն ի տարբերություն Հայաստանի չի վճարում տրանզիտի համար, քանի որ Ադրբեջանը սահմանակից պետություն է: Երկորդ, չնայած գազի մատակարարման հարցում վերջինիս «Ռուսաստանն» էլ Ադրբեջանն է (միակ գազի մատակարարը), սակայն ներքին շուկայում ստեղծած է մրցակցություն:

Գազի մատակարարմամբ զբաղվում են երեք ընկերություններ, իսկ սակագները տատանվում են 190-240 դոլարի միջակայքում:  Նույն Թբիլիսիում գազի սակագինը 1000 խորհանարդ մետրի դիմաց կազմում է 190 դոլար:

Վրաստանում մեկ այլ խնդիր կա. գազալցակայանններում գազն ավելի թանկ է, քան ՀՀ-ում: Քիչ չեն դեպքերը, որ Երեւան-Ջավախք կամ Երեւան-Թբիլիսի երթուղայինների կամ տաքսիների վարորդները «գազ լցնում» են Հայաստանի տարածքում:

Առավել հետաքրքիր է Ուկրաինայի դեպքը: Վերջինս փաստացի պատերազմի մեջ է գտնվում Ռուսաստանի հետ եւ 2015 թ-ի վերջին դադարեցրել է ռուսական գազի ներկրումը: Այդ երկիրը նույն ռուսական գազը ստանում է ռեւերսով՝ Եվրոպայից: Այսինքն՝ նույն գազն Ուկրաինայի տարածքով գնում է Եվրոպա ու հետ գալիս նորից Ուկրաինա: Անգամ այս դեպքում այդ երկրում գազի սակագինն ավելի ցածր (260 դոլար՝ 1000 խորհանարդի դիմաց) է, քան ՀՀ-ում:   

«Այս իրավիճակը ՀՀ-ում գործող սակագնի գոյացման անթափանց համակարգի հետեւանք է, որն ուղղակի ազդեցություն է ունենում Հայաստանի տնտեսության մրցունակության վրա: Ուղղակի պետք է փոխել այս համակարգը, բացել այն եւ մրցակցություն ստեղծել», - ասաց Մարջանյանը՝ հավելելով, որ Հայաստանը պետք է փոքրացնի իր կախվածությունը գազային էներգիայից եւ զարգացնի այլ աղբյուրներ՝ ատոմակայան եւ նոր հիդրոկասկադներ:

«Հայաստանը թեպետ չունի այնքան հարուստ հիդրոռեսուրսներ, որքան Վրաստանը, սակայն Հայաստանում առկա է եզակի մի համակարգ՝ Սևան-Հրազդան ՀԷԿ-երի կասկադը։ Այս համալիր կառույցը բացառիկ է ողջ տարածաշրջանի մասշտաբով։ Ռեսուրսների առումով չյուրացված մնացել է միայն Դեբեդի և Արաքսի հիդրոպոտենցիալը։ Սակայն շատ ուրախալի է, որ ամերիկացի գործընկերների հետ համատեղ քայլեր են ձեռնարկվում Դեբեդի հիդրոպոտենցիալի յուրացման և Շնող ՀԷԿ-ի կառուցման ուղղությամբ»,- ասաց էներգետիկ հարցերով ՄԱԿ-ի ազգային փորձագետը։

Մյուս կողմից նրա խոսքով անթույլատրելի է Արաքս գետի վրա Իրանի հետ համատեղ «Մեղրի» ՀԷԿ-ի կառուցման ձգձգումը։ Ինչ վերաբերում է փոքր ՀԷԿ-երին, ապա այս ոլորտում, նրա խոսքով, պոտենցիալ կա, սակայն  յուրացումը մոտենում է իր հնարավորությունների առաստաղին։

ՋԷԿ-երի հացում, նրա խոսքով, խնդիրը կապված է գազի ներկրման, այսինքն՝ աշխարհաքաղաքականության հետ: «Մենք չգիտենք ինչ կլինի վաղը գազի սակագնի հետ, ինչպես այն կմատակարարվի եւ այլն: Ուստի պետք է հասկանալ, որ ատոմային եւ հիդրոբաղադրիչը բարձրացնում է յուրաքանչյուր երկրի էներգետիկ անկախությունն ու անվտանգությունը», - ասաց նա՝ հավելելով, որ հենց այդ պատճառով Հայաստանն անպայման պետք է Մեծամորի ԱԷԿ-ի արդիականացվող էներգաբլոկի աշխատանքի ժամկետից ավարտից հետո (մինչեւ 2026 թ.-ը) փոխարինի նորով:

Քննարկմանը ներկա տնտեսագետ Վահագն Խաչատրյանն իր հերթին նկատեց, որ գազի բարձր սակագները ՀՀ-ում պայմանավորված են նաեւ էներգետիկ համակարգի կառուցվածքով:  «Մեր ամբողջ ենթակառուցվածքները, խորհրդային տարիների ընթացքում կառուցվել են այն տրամաբանությամբ, որ մենք մեծ երկրի մի մաս ենք, որն օգտվում էր բոլոր այդ ենթակառուցվածքներից, էներգետիկան էլ համարվում էր միասնական ցանցի մաս: Մենք չունեինք Էներգետիկայի նախարարություն, ունեինք «Հայէներգո», որը կրկնակի ենթակայություն ուներ՝ ենթարկվում էր և ՀՀ կառավարությանը, և Խորհրդային Միության Էներգետիկայի նախարարությանը», - ասաց Խաչատրյանը՝ հավելելով, որ այս համակարգի պայմաններում ՀՀ-ում սխալ արվեց, որ գազիֆիկացվեց ողջ երկիրը:

«Ամբողջ աշխարհում չկա մի տեղ, որ 98 տոկոսով գազիֆիկացված է: Հիմա մենք խողովակները հասցրել ենք տեղ, բայց գազ չի մատակարարվում: Երևի աշխարհում որևէ տեղ չկա այդպիսի բան, որ գյուղով գազի խողովակներ են անցնում, բայց կողքին աթարի բլուրներ են, որովհետև մարդիկ չեն կարողանում օգտվել գազից», - նշեց տնտեսագետը` հիշեցնելով, որ այն տարիներին, երբ «Նաիրիտն» աշխատում էր, որևէ մեկին չէր հետաքրքրում, թե ժողովուրդն ինչքան ջուր է սպառում: «Ամբողջ «Նաիրիտ»  գործարանի սպառած ջրի պաշարը բավարար էր, որ իր ծախսերը հաներ: Նույնը վերաբերում է նաև գազին», - ընդգծեց նա:

«Հիմա մենք ունենք այդ համակարգը, այդ համակարգից չենք ազատվել, ամբողջ էներգետիկ համակարգն այդ տրամաբանությամբ է կառուցվել: Երբ խոսում ենք սակագնի մասին, ասում են՝ հաստատուն ծախսեր են: Մենք պետք է գնանք շատ սկզբունքային, լուրջ բարեփոխումների՝ հասկանալով, որ մենք այլ երկիր ենք, առանձին երկիր ենք, Խորհրդային Միությունը չկա, և մենք պետք է մեր ամբողջ ենթակառուցվածքները, նույն էներգետիկան այդ տրամաբանությամբ կառուցել:

Այս համակարգում գազի սպառման հիմնական բեռն ընկած է բնակչության վրա՝ շուրջ 40 տոկոս, ավելի քան 30 տոկոս գազալցակայաններով է սպառվում: Սա էլի հասարակ բնակչությունն է սպառում: Ստացվում է շուրջ 75 տոկոս, ինչն աննորմալ է: Այդ իսկ պատճառով նաեւ ՀՀ-ում կոմունալ ծախսերը կազմում են բնակչության միջինացված ծախսերի 14 տոկոսը, իսկ առողջապայությանը կամ կրթության ծախսերը՝ շուրջ 5-ական տոկոս: Շուրջ տաս տարի առաջ կոմունալ ծախսերի ծավալը կազմում էր 5-7 տոկոս: Այսինքն՝ երկու անգամ աճել է, բայց կրճատվվել են առողջապահական եւ կրթական ծախսերը», - եզրափակեց Վահագն Խաչատարյանը:

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am հասցեին:

 

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«ԱԺ արտահերթ ընտրություններ. հնարավոր զարգացումներն ու հանրության ակնկալիքները»
19.10.2018
19:00
Հոկտեմբերի 18-ին Մեդիա կենտրոնի նախաձեռնությամբ Ա1 պլյուսի տաղավարում առցնաց ուղիղ հեռարձակմամբ անցկացվեց հաղորդում «ԱԺ արտահերթ ընտրություններ. հնարավոր զարգացումներն ու հանրության ակնկալիքները» թեմայով:
«Հունան Պողոսյանի նշանակումը ստորացնում է սյունեցիներին». իրավապաշտպաններ
18.10.2018
11:00
Հոկտեմբերի 18-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունենցավ քննարկում` «Կադրային քաղաքականությունը հետհեղափոխական Հայաստանում» թեմայով:

Հանել դպրոցից «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան կամ վերախմբագրել դասագրքերը. թեժ բանավեճ
17.10.2018
12:00
Հոկտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան. անհրաժեշտություն, թե քարոզ» թեմայով:
«Հայաստանում ծնելիության մակարդակը նվազել է». ՄԱԿ-ի 2018թ. զեկույց
17.10.2018
11:00
ՀՀ բնակչությունը 2018թ. առաջին եռամսյակից սկսած նվազել է 10.000 մարդով:
Այս մասին հոկտեմբերի 17-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսին հայտարարեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի «Օժանդակություն բնակչության հարցերով քաղաքականությունների իրականացմանը» ծրագրի համակարգող Աննա Հովհաննիսյանը:
Օգտատերերի 97 տոկոսը կողմ է արտահերթ ընտրություններին
16.10.2018
11:24
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ ֆեյսբուքյան հարցման արդյունքներով օգտատերերի 90 տոկոսից ավելին ցանկանում են, որ արտահերթ ընտրությունները տեղի ունենան սույն թվականի դեկտեմբերին։
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ