«Սպիտակի երկրաշարժից 29 տարի անց. սեյսմիկ անվտանգության խնդիրներն ու մարտահրավերները Հայաստանում»
07.12.2017
11:00
1988թ․ դեկտեմբերի 7-ի Սպիտակի երկրաշարժի մարդկային ու նյութական կորուստներն աղետալի էին։ Տուժեց 21 քաղաք և շրջան, 342 գյուղ, ավերվեց հանրապետության բնակֆոնդի 17 տոկոսը։

Երկրաշարժի հետևանքով զոհվեց ավելի քան 25000 մարդ։ Սպիտակի երկրաշարժից հետո հանրապետության ողջ տարածքում վերանայվեց  սեյսմիկ վտանգի մակարդակը, մեծ ուշադրություն սկսեցին դարձնել նորակառույց շենքի սեյսմակայունությանը։ Ներդրվեց սեյսմիկ պաշտպանության համակարգ։ ՀՀ տարածքում և հատկապես Երևանում սեյսմիկ ռիսկի նվազեցման պետական երկարաժամկետ ծրագիր մշակվեց: Սակայն աղետից 29 տարի անց Երևանը, որտեղ կենտրոնացված է Հայաստանի բնակչության գրեթե կեսը, կարելի է ասել, պատրաստ չէ դիմագրավելու Սպիտակի երկրաշարժի ուժգնության երկրաշարժի։

Դեկտեմբերի 7-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած «Սպիտակի երկրաշարժից 29 տարի անց. սեյսմիկ անվտանգության խնդիրներն ու մարտահրավերները Հայաստանում»  թեմայով քննարկման ընթացքում  ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարության «Սեյսմիկ պաշտպանության արևմտյան ծառայություն» ՊՈԱԿ- ի կառուցվածքների սեյսմակայունության կենտրոնի պետ Զավեն Խլղաթյանը, անդրադառնալով հնարավոր երկրաշարժներից պաշտպանվելու համար արված քայլերին, միաժամանակ նշեց, որ Երևանում Խորհրդային Միության օրոք կառուցված շատ շենքեր կարող են ուժեղ երկրաշարժի դեպքում լուրջ վնասվել կամ փլուզվել։

«Գնահատման բաղադրիչներն էին բազմաբնակարան շենքերը, որոնք Երևանում կազմում են մոտ 4800 շենք: Այդ շենքերը բաժանված են տարբեր տիպերի՝ կապված կառուցապատման տարեթվից, կիրառված նյութերից, շահագործման պայմաններից, գտնվելու վայրից և գրունտային պայմաններից: Ընդհանուր առմամբ` երկրաշարժի ժամանակ Երևանում շենքերի միայն 40 տոկոսը կարող են ենթարկվել մասնակի կամ ամբողջովին», -ասաց Խլղաթյանը՝ միաժամանակ նշելով, որ բազմաթիվ գործոնների հաշվարկների հիման վրա է այս կամ այն շենքի սեյսմակայունության աստիճանը որոշվում․

«Մայրաքաղաքը ստվարաշերտի կամ գրունտների առումով կարելի է բաժանել 3 հիմնական խմբի՝ ուժեղ գրունտներ կամ ժայռային գրունտներ, որոնք գտնվում են  Նորքի զանգվածի հատվածում, երկրորդ կարգի գրունտները քաղաքի կենտրոնական մասում են, երրորդ կարգի գրունտները՝ Աէրացիայի տարածքից ներքև: Երրորդ կարգի գրունտների վրա կառուցված ճկուն տիպի շենքերը կարող են երկրաշարժի ժամանակ ենթարկվել ռեզոնանսի և ավելի մեծ վնասվածքներ ստանալ: Այս տարաբաժանումով հավանաբար ենթադրվել է, որ նման տիպի գրունտներում կառուցված ճկուն շենքերի միայն 20 տոկոսը կարող են դիմակայել երկրաշարժին»։

ՀՀ ԿԱ քաղաքաշինության պետական կոմիտեի շինարարության և գիտատեխնիկական նորմավորման վարչության խորհրդական Ալեքսանդր Մովսիսյանը նշեց, որ պետական մակարդակով մայրաքաղաքում ընթանում է շենքերի սեյսմիկ վտանգի պահանջներին համապատասխանեցնելու գոծընթաց։ Ամբողջությամբ գործընթաց ավարտելու համար, ըստ մասնագետի, կպահանջվի 32-35 մլրդ դոլար․

«Հաշվել են, թե քանի բազմաբնակարան շենք կա, դրանց ուժեղացման համար մեկ քմ-ին անհրաժեշտ է 140-180 հազար դրամ: Քանի որ բազմաբնակարան շենքերի 40 տոկոսը Երևանում է, հաշվել են, որ 12-15 մլրդ դոլար էլ պետք է Երևանում սեյսմակայունությունն ապահովելու համար»:

Ալեքսանդր Մովսիսյանն ասաց, որ գումարների սղության պատճառով պետությունը գերակայություններ է սահմանում՝ ըստ այդմ էլ գումարները բաշխվում են․ «Կառավարությունն իր գումարները ներդրել է առաջին հերթին աղետի գոտում բնակարանների ապահովման համար, երկրորդ հերթին՝ դպրոցների սեյսմիկ անվտանգության ապահովման համար: 1989-2008 թթ. 58 775 բնակարան է կառուցվել, ընդհանուր առմամբ՝ 4.8 մլրդ գումար է ծախսվել, որից 3.8 մլրդ-ը բյուջեի հաշվին, մեկը՝ դոնոր երկրների, Համաշխարհային բանկի և այլն»։

Ճարտարապետ Սարհատ Պետրոսյանը կարծիք հայտնեց, որ երկրաշարժերին դիմագրավելու ու շենքերի սեյսմակայունության բարձրացման և ապահովման համար անհրաժեշտ է մշակված համապարփակ ռազմավարություն: Վերջինիս գնահատմամբ՝ թեև նորակառույց շենքերն ավելի սեյսմակայուն են, սակայն, օրինակ, հատկապես Երևանի կենտրոնում մեծ խտության պատճառով երկրաշարժի ժամանակ էականորեն կդժվարանա փրկարարական ու շտապօգնության ծառայությունների աշխատանքը։

Ըստ ճարտարապետի ՝ շենքերի ամրացման գործառույթը պետությունը պետք է ինչ-որ չափով զիջի մասնավորին․

«Պետությունը շենքերի ամրացման հոգսը չի դնում մասնավոր սեկտորի վրա, որովհետև մեր մոտ քաղաքաշինական քաղաքականություն ընթանում է խորհրդային տարիների տրամաբանությամբ։ Այսինքն՝ կա պետություն, պետությունը պետք է կառուցի, պետությունը պետք է ամրակայի և այլն։ Շենքերի օգտագործման մասով մեր օրենսդրության մեջ ծիծաղելի կարգավորումներ կան։ Բազմաթիվ բազմաբնակարանային շենքեր, որոնք խայտառակ վիճակում են, գազամատակարարման, էլեկտրամատակարարման, շենքերի առջին հարկերում խանութների բացման և այլ պատճառներով խոցելի են դարձել։ Օրենսդրությունը այս առումով կարգավորումներ չի սահմանում»։

Ճարտարապետը հիշեցրեց նաև, որ Երևանում Սպիտակի երկրաշարժի ուժգնության երկրաշարժ տեղի է ունեցել 17-րդ դարում, որի հետևանքով Երևանը գրեթե ամբողջությամբ գետնին է հավասարվել, ուստի երկրաշարժի վտանգը բավականին ռեալ է։

Դերենիկ Մալխասյան, Մեդիա կենտրոն ծրագրի խմբագիր/համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք [email protected]էլփոստին:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Ոստիկանությունում խոշտանգումները շարունակվում են․ այս անգամ զոհը աշխարհի չեմպիոն Արմեն Ղազարյանն է»
17.09.2020
12:00
Սեպտեմբերի 17-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Մեդիա կենտրոն»-ում տեղի ունեցավ մամուլի ասուլիս «Ոստիկանությունում խոշտանգումները շարունակվում են․ այս անգամ զոհը աշխարհի չեմպիոն Արմեն Ղազարյանն է» թեմայով։

Դատավորների տեղափոխությունից ՍԴ հանդեպ վստահությունը չի ավելանում. թե՞ այդպես չէ
16.09.2020
12:00
Սեպտեմբերի 16-ին, ժամը 12:00-ին, Մեդիա կենտրոնը կազմակերպեց առցանց քննարկում «Դատավորների տեղափոխությունից ՍԴ հանդեպ վստահությունը չի ավելանում. թե՞ այդպես չէ» թեմայով:

Մեծ դասամիջոց, որը շատ երկար տևեց - ֆիլմի դիտում
14.09.2020
16:00
Սեպտեմբերի 14-ին, ժամը 16:00-ին, Մեդիա կենտրոնի սրահում տեղի ունեցավ «Մեծ դասամիջոց» ֆիլմի դիտումը (հեղինակ՝ լրագրող Լիլիթ Ավագյան):

«Ինչպե՞ս կաշխատեն մակապարտեզները կարանտինի պայմաններում. պարզաբանում է ՀՀ կառավարությանն առընթեր Կրթության տեսչական մարմինը»
10.09.2020
16:00
Սեպտեմբերի 10-ին, ժամը 16:00-ին, Մեդիա կենտրոնը անցկացրեց վեբինար «Ինչպե՞ս կաշխատեն մակապարտեզները կարանտինի պայմաններում. պարզաբանում է ՀՀ կառավարությանն առընթեր Կրթության տեսչական մարմինը» թեմայով:


«Մարտի 1-ի գործ. անվստահություն իշխանությունների՞ն»
08.09.2020
13:00
Սեպտեմբերի 8-ին, ժամը 13:00-ին, Մեդիա կենտրոնը կազմակերպեց առցանց քննարկում «Մարտի 1-ի գործ. անվստահություն իշխանությունների՞ն» թեմայով:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Միջոցառում
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ
06-07-2020

«Քաղաքացիական հասարակությունը համավարակի ժամանակ և դրանից հետո - 5. Ինչպե՞ս է այն ազդում մարդու իրավունքների...

06-07-2020

«Քաղաքացիական հասարակությունը համավարակի ժամանակ և դրանից հետո - 5. Ինչպե՞ս է այն ազդում մարդու իրավունքների...

27-03-2020

Մեկ շաբաթվա ընթացքում նոր տիպի կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը Թուրքիայում տասնապատկվել է, մահացել է 75 մարդ:...