«2015թ․ սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքներն ու ազդեցությունը հասարակական-քաղաքական կյանքի վրա»
06.12.2017
12:00
Դեկտեմբերի 6-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «2015թ․ սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքներն ու ազդեցությունը հասարակական-քաղաքական կյանքի վրա» թեմայով:
2015թ․ դեկտեմբերի 6-ին Հայաստանում տեղի ունեցավ Սահմանադրության փոփոխությունների հանրաքվե։ Հանրաքվեի դրված Սահմանադրության նախագծով առաջարկվում էր անցում կատարել կիսանախագահական կառավարման համակարգից խորհրդարանական համակարգի:

Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ հանրաքվեին մասնակից 1 միլիոն 300 հազար քաղաքացիներից ավելի քան 825 հազարն «Այո» էր ասել սահմանադրական փոփոխություններին, իսկ «Ոչ»՝ ավելի քան 421 հազար քաղաքացի։
Սահմանադրական փոփոխությունների կողմնակիցները պնդում էին, որ նոր Սահմանադրության ընդունման դեպքում Հայաստանում կլուծվեն պետական կառավարման, քաղաքական ու դատաաիրավական ոլորտներին առնչվող արմատական խնդիրներ։
Հանրաքվեից 2 տարի անց՝ դեկտեմբերի 6-ին «2015 թ․ սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքներն ու ազդեցությունը հասարակական-քաղաքական կյանքի վրա» թեմայով «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած քննարկման ընթացքում հանրաքվեի նախընտրական շրջանում սահմանադրական փոփոխությունների դեմ հանդես եկող «Չեք անցկացնի» նախաձեռնության ներկայացուցիչ Դավիթ Հովհաննիսյանը նշեց, որ իրենց հնչեցրած բոլոր մտահոգություններն իրականություն են դարձել և հանրաքվեից հետո Հայաստանում այլևս քաղաքական պայքար չկա։
«Հայաստանում քաղաքական փոփոխությունների հիմնական ասպարեզը եղել են նախագահական ընտրությունները, որևէ այլ ընտրության ժամանակ հանրությունը այդ չափով մոբիլիզացիա չի ապահովել։ Շատ լավ հասկանալով դա՝ բերեցին սահմանադրական փոփոխությունների մի նախագիծ, որով ընդհանրապես վերացվեցին նախագահական ընտրությունները»,-ասում է Դավիթ Հովհաննիսյանը՝ հավելելով․«Նոր Սահմանադրությամբ քաղաքական կամ ընտրական ճանապարհով փոփոխության հնարավորությունը Հայաստանում վերացավ։ Պատահական չէ, որ 2015թ․ դեկտեմբերի 6-ից հետո մենք տեսնում ենք առնվազն երեք խումբ, որոնք փորձել են զինված ճանապարհով իշխանափոխության հասնել»։
Փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանի գնահատականով՝ 2015 թ․ դեկտեմբերի 6-ից հետո դատաիրավական համակարգում որևէ փոփոխություն չի եղել ու չի էլ սպասվում և տեղի են ունենալու զուտ անվանական ու թվաքանակային աննշան փոփոխություններ։
«Հայաստանում չի կարող լինել անկախ դատական համակարգ։ Ո՛չ մենք ենք այդ պետությունը, ո՛չ էլ այդ հասարակությունն ունենք։ Մենք պատրաստ չենք անկախ դատական համակարգի։ Ոչ ոք մեր հանրության մեջ պատրաստ չէ պատժի անխուսափելիությանը, երբ դու չես կարող փող տալ դատավորին և ազատվել պատժից, սա մեր ժողովուրդը չի ընդունում»։
Իրավաբանը կարծիք է հայտնում, որ այս փուլում կարող ենք ունենալ ամենաշատը ինքնուրույն դատավորներ, անհատներ, որոնք այժմ էլ կան ու որոշակի մթնոլորտ են փոխել, միաժամանակ նշում է 2 քայլ, որոնք կարող են առողջացնել դատական համակարգը․
«Դրական նշանակություն կունենար երդվյալ ատենակալների ինստիտուտի ներդրումը, մասնագիտացված դատարանների ստեղծումը»։
Գնահատելով ներկայիս Սահմանադրությունը՝ վերջինս այն համարում է «դասական սովետական սահմանադրություն»․
«Այդ Սահմանադրության մեջ իշխանության իրական կենտրոնը և ձևական կենտրոնը կարող են լինել տարբեր տեղերում։ Անձը, որը տիրապետում է այս երկրի իրական լծակներին, նա կարող է պաշտոն չունենալ։ Եթե այս երկրում ինչ-որ մեկը վերահսկում է ֆինանսներն ու ուժայիններին, նա վերահսկում է ամեն ինչ»։
Քաղաքագետ Էդգար Վարդանյանը, հղում անելով վիճակագրությանը, նշում է, որ աշխարհում ավտորիտար, բռնապետական ռեժիմներ հանդիպում են ավելի շատ նախագահական ու կիսանախագահական կառավարման համակարգերի դեպքում, և հակառակը՝ ժողովրդավարական ռեժիմներն ավելի շատ են խորհրդարանական կառավարման դեպքերում․
«Բայց սա չի նշանակում, որ եթե ուզում ես ժողովրդավարություն կառուցես, ուրեմն պետք է անպայման ընտրես խորհրդարանական կառավարումը։ Եվ ընդհանրապես կառավարման համակարգերը՝ նախագահական, կիսանախագահական կամ խորհրդարանական, դրանք ժողովրդավարական ռեժիմի բնորոշ համակարգեր են։ Բոլոր համակարգերն էլ կարելի է կիրարկել էֆեկտիվորեն, եթե կարողանանք ունենալ դե ֆակտո ժողովրդավարական ռեժիմ»։
Քաղաքագետը նշում է, որ Հայաստանում ներդրված կառավարման մոդելի, ավելի կոնկրետ կայուն մեծամասնության գործոնի ներդրման համար օրինակ ծառայել է Սան-Մարինոն․
«Սան-Մարինոյում քաղաքական ուժերը բազմազան ու շատ հավասարազոր կուսակցություններ կան։ Անընդհատ կոալիցիոն կառավարություններ է ձևավորվում ու բավարար էր, որ մի հոգի փոխեր դիրքորոշումը, ամբողջ կոալիցիան փլուզվում էր ու նոր ընտրություններ։ Հայաստանը նման խնդիր չունի, և ներկայիս համակարգը չի եկել հայաստանյան խնդրից։ Նրանք, ովքեր ներդրել են կայուն մեծամասնության համակարգը, առաջնորդվել են բոլորվին այլ ու անհայտ մոտիվացիաներով»։
Միաժամանակ փորձագետն ուշադրություն է հրավիրում այն փաստի վրա, որ մինչ սահմանադրական փոփոխությունների խնդիրն օրակարգում հայտնվելը իշխող Հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչները պնդում էին, որ Հայաստանի պարագայում լավագույն տարբերակը կիսանախագահական կառավարումն է։ Սակայն ամիսներ անց բոլորովին հակառակն էին փորձում ապացուցել։
«Հետաքրքիրն այն է, որ Սերժ Սարգսյանը սկզբից հանդես էր գալիս խորհրդարանական կառավարմանը դեմ դիրքերից, հետո, երբ քարոզարշավը սկսվեց, ինքը բերում էր հիմնավորումներ, թե ինչքան ճիշտ է խորհրդարանական կառավարման համակարգը», - ասաց քաղաքագետն ու հավելեց․ «Այս ամենն այնքան արհեստական է ու բացարձակ կապ չունի հայաստանյան խնդիրների հետ, հիմնավորված չէ որևէ կերպով, և մարդիկ զուտ կոնյուկտորային ու նեղ քաղաքական խնդիրներ լուծելու մոտիվացիայով են առաջնորդվել»։

Դերենիկ Մալխասյան, Մեդիա կենտրոն ծրագրի խմբագիր/համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք derenikmalkhasian@gmail.com էլ․ փոստին:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Պատգամավորների վարքն ու խոսքը. էթիկական նորմեր և հանրային ընկալումներ
12.12.2017
12:00
Դեկտեմբերի 12-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Պատգամավորների վարքն ու խոսքը. էթիկական նորմեր և հանրային ընկալումներ» թեմայով:
«Մատչելիության իրավունքը Հայաստանի առողջապահության ոլորտում. առկա մարտահրավերներ, խոչընդոտներ և հաղթահարման ուղիներ»
12.12.2017
11:00
Դեկտեմբերի 12-ը Առողջապահության համընդհանուր հասանելիության համաշխարհային օրն է: Այս օրվան նվիրված «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ մամլո ասուլիս «Մատչելիության իրավունքը Հայաստանի առողջապահության ոլորտում. առկա մարտահրավերներ, խոչընդոտներ և հաղթահարման ուղիներ» թեմայով:
Մարդու իրավունքների խախտումները 2017թ. Հայաստանում
11.12.2017
12:30
Դեկտեմբերի 11-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ Մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային օրվան նվիրված մամլո ասուլիս, որի շրջանակում «Ընդդեմ իրավական կամայականության» ՀԿ-ն ներկայացրեց 2017թ. մարդու իրավունքների խախտումները Հայաստանում:
Ճապոնիայի դեսպան Էյջի Տագուչիի մամլո ասուլիսը Մեդիա կենտրոնում
11.12.2017
11:00
Դեկտեմբերի 11-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ ՀՀ-ում Ճապոնիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Ն.Գ. Էյջի Տագուչիի մամլո ասուլիսը` «Հայ-ճապոնական հարաբերություններ. համագործակցության նոր հեռանկարներ և հնարավորություններ» թեմայով:
«Հայաստանի էներգետիկ ոլորտի հիմնախնդիրները. զուգահեռներ Վրաստանի հետ»
08.12.2017
13:00
Հայաստանի էներգետիկ համակարգում ամենազգալի խնդիրներից է սպառողի համար գազի գնի ոչ թափանցիկ ու անտրամաբանական ձեւավորումը: Պաշտոնապես Ռուսաստանը ՀՀ-ին գազը վաճառում է 1000 խորհանարդ մետրի դիմաց 150 դոլարով, բայց վերջնական սպառողը վճարում է գերթե երկու անգամ թանկ՝ 290 դոլար:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ