Դիաբետի դեմ պայքարը Հայաստանում. որքանո՞վ են հասանելի դեղամիջոցներն ու ժամանակակից սարքավորումները
14.11.2017
13:00
Նոյեմբերի 14-ը Շաքարային դիաբետի դեմ պայքարի համաշխարհայիօն օրն է: Այս օրվան նվիրված Մեդիա կենտրոնում կազմակերպվել էր քննարկում «Դիաբետի դեմ պայքարը Հայաստանում. որքանո՞վ են հասանելի դեղամիջոցներն ու ժամանակակից սարքավորումները» թեմայով:

Քննարկման բանախոսներն էին դոցենտ, ՀՀ ԱՆ գլխավոր էնդոկրինոլոգ, ԵՊԲՀ-ի էնդոկրինոլոգիայի ամբիոնի վարիչ Էդվարդ Թորոմանյանը, պրոֆեսոր, ԵՊԲՀ-ի էնդոկրինոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, «Մուրացան» համալսարանական հիվանդանոցի էնդոկրինոլոգիական կլինիկայի ղեկավար և ՀՀ ԱՆ գլխավոր մանկական էնդոկրինոլոգ Ելենա Աղաջանովան, սննդաբան և գաստրոէնտերոլոգ, ՀՀ ԱՆ «Ֆիզիկական բժշկության և կուրորտաբանության» գիտահետազոտական ինստիտուտից Վարդանուշ Պետրոսյանը ևՀայկական ակնաբուժության նախագծի ծրագրերի ղեկավար Վարվառա Քալաշյանը:

Քննարկման սկզբում Էդվարդ Թորոմանյանն ընդգծեց, որ դիաբետը, ինչպես սրտանոթային հիվանդությունները և քաղցկեղները երրորդ տեղում են գտնվում իրենց վաղ հաշմանդամության և մահացության տվյալներով:

Ըստ գլխավոր էնդոկրինոլոգի` այսօր դիաբետով հիվանդ 400 մլն մարդ կա աշխարհում:

«Տարետացտարի այդ թվերը աճում են, եթե 2000 թ. կար 200 մլն մարդ, ապա հիմա կրկնապատկվել է: Նույն պատկերը  Հայաստանում է, եթե 2000-ին ունեինք 40 հազար դիաբետով հիվանդ, այսօր արդեն հաշվարկված է  83 հազար դիաբետով հիվանդ: Այսինքն կրկնակի աճ ունենք նաև Հայաստանում: Դա գնալով կավելանա  և  2020-ին սպասվում է արդեն 500 մլն շաքարային դիաբետով հիվանդ աշխարհում»,-ասում է Թորոմանյանը:

Նա ընդգծում է, որ մինչև տարվա վերջ Հայաստանում հիվադնների թիվը կանցնի 90 հազարը:

«Տարեկան նոր դեպքերը կազմում են 7000-ից 8000:  Նոր հիվանդների թիվը տարեկան նույնպես ավելացել է: Եթե 2000 թ. մենք տարեկան ունենում էինք նոր 2000 հիվանդ, ապա հիմա հինգ անգամ կրկնապատկվել է»,-ասում է Թորոմանյանը:

Դիաբետի դեմ պայքարը գտնվում է 4 հիմնաքարերի վրա, ասում է գլխավոր էնդոկրինոլոգը: Դրանք են` սննդակարգ, ֆիզիկական ակտիվություն, դեղորայքաին բուժում և ինքնահսկում:

«Որևէ մեկ օղակի բացակայությունը ապարդյուն է շաքարային դիաբետով հիվանդների բուժման պարագայում»,-ասում է  Թորոմանյանը և հավելում, որ դիաբետի առաջացման պատճառներն են առաջին հերթին ժառանգականությունը, երկրորդ` գիրացումը, ճարպակալումը:

2017  հոկտեմբեր ամսվա տվյալներով Հայաստանում կա 520 երեխա (մինչև 18 տարեկան), որոնք ունեն 1 շաքարային դիաբետ:

«Դիաբետի դեպքում կա բացարձակ անբավարարություն ինսուլինի, դա նշանակում է, որ ինսուլին արտադրող բջիջները քայքայված են և միակ տարբերակը դրսից ինսուլին ստանալն է: Երեխաները ստանում են հենց ախտորոշման պահից ներարկման ձևով օրը մի քանի անգամ, երկու տեսակի ինսուլին: Ինսուլիններով բոլոր երեխաներն ապահովված են Հայաստանում, հիմա մենք ունենք և մարդկային ինսուլին և ինսուլինային անալոգներ, որոնք ավելի նորագույն ինսուլիններ են համարվում, և երեխաները տարբեր սխեմանրեով են ստանում»,-ասում է Աղաջանովան:

Ի տարբերություն 2017-ի` 2016 թ. հոկտեմբերին Հայաստանում գրանցվել է 474 դիաբետ ունեցող երեխա: Աճ դիտվում է նաև երեխաների շրջանում:

Սակայն մասնագետները նշում են, որ ինսուլինի տրամադրման խնդիր Հայաստանւոմ չկա, բոլորը ստանում են, մասամբ լուծված է նաև հակադիաբետիկ հաբերի տրամադրման հարցը:

Անդրադառնալով նաև առողջ ապրելակերպին և սննդին, որը դիաբետի դեմ պայքարի կարևոր հիմնաքարարիեց մեկն է, Վարդանուշ Պետրոսյանն ընդգծեց, որ պետական գործողությունների մեծ շարք է արվում ամբողջ աշխարհում առողջ ապրելակերպը դարձնելու ավելի հասանելի ու հեշտ:

«Օրինակ`  սննդմաթերք արտադրողներին ստիպել նախ մատնաշել կա՞ արդյոք շաքար, կամ կա՞ արդյոք հավելյալ  շաքար ու  այլ հավելումներ: Ամերիկայի կառավարությունը ընդունեց որոշում և ստիպեց արտադրողներին, որպեսզի նշվի կա՞ սննդի բաղադրության մեջ ավելացված շաքար, թե՞ ոչ: Երկրորդ` պետությունը կարող է ստիպել արտադրողներին ստեղծել առողջ մթերքներ, ճարպազրկված կաթնամթերք,  որը ամերիկյան կառավարությունը արդեն  ստիպել է արտադրողներին անել և ունենալ շատ ցածր յուղայնութամբ կաթնամթերք:  Հիմա ստիպում է նաև արտադրել առողջ, դիտեիկ սննդամթերք»,-ասում է Պետրոսյանը:

Նա ընդգծում է, որ այս առումով Հայաստանի օրենսդրական դաշտը բաց է, չկան օրենսդրորեն սահմանված չափանիշներ ու բացակայում են կարգավորումները:

«Դաշտը պետք է այնպես անեն, որ մարդկանց հասանելի լինի առողջ սնունդը: Անգամ զարգացած երկրներում առողջ սնունդը էժան չէ, բայց այստեղ  որոշ պետություններ հարկում են անառողջ սնունդը, որպեսզի նրանք լինեն թանկ, այսինքն թականցնում են անառողջ սնունդը և էժանացնում առողջ սնունդը»,-ասում է  Պետրոսյանը:

Ի հավելումն ասվածին` Պետրոսյանը քաղաքացիներին ուղղեց նաև մի քանի կարևոր խորհորրդ. սննդամթերքը ճիշտ ընտրել, կարդալ բաղադրությունը, չկենտրոնանալ երեխայի մտավոր զարգացվության վրա, եթե նրա ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը զրո է, փոխարինել սպիտակ ալյուրը չմշակված ցորենի ալյուրով:

Վարվառա Քալաշյանն էլ ներկայացրեց «Հայաստանում կուրության կանխարգելում շաքարախտային ռետինոպաթիայից» եռամյա ծրագիրը, որն իրականացնում է Հայկական ակնաբուժության նախագիծը Շաքարախտի համաշխարհային հիմնադրամի աջակցությամբ 2017թ. մարտի 1-ից:

«Դիաբետը տարետարի աճում է,  հիվանդների թիվը ավելանում է և դա զուգակցվում է ակնային բարդություններով, ինչպիսին է շաքարախտային ռետինոպաթիան: Նախնական տվյալները ցույց են տալիս, որ դիաբետ ունեցողների 90 տոկոսի մոտ որևէ ակնային խնդիր է առաջանում կյանքի ընթացքում և նրանցից մոտ 1/3-ը վերջիվերջո  ունենում են շաքարախտային ռետինոպաթիա: Եվ բնականաբար չկարգավորվող դիաբետի դեպքում մեծանում է բարդությունների զարգացման ռիսկը` ներառյալ կուրությունը»,-ասում է Քալաշյանը:

Ծրագրի շրջանակում իրականացվում են ստուգումներ, դասընթացներ ակնաբույժների, ընտանեկան բժիշկների և բուժքույրերի համար:

«Հանրության հետ նույնպես աշխատում ենք: Արդեն ծրագիրը իրականացրել ենք Կոտայքում և Գեղարքունիքում: Մոտ 300 հոգի ստացել է լազերային բուժում այս ծրագրի ընթացքում: Հիմա իրականացնում ենք Շիրակում: Բոլոր շաքարային դիաբետով հիվանդները հնարավորություն կունենան անցնել հատուկ ստուգում, որը հնարավորություն կտա 3 րոպեի ընթացքում ստանալ ախտորոշում և անհրաժեշտության դեպքում միանգամից կուղեգրվեն աչքի շարժական հիվանդանոց»,-ասաց Քաալաշյանը և հավելեց, որ երեք տարվա ընթացքում ծրագիրը կիրականացվի ՀՀ բոլոր մարզերում:

Քննարկման շարունակությունը դիտեք այստեղ:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Հանել դպրոցից «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան կամ վերախմբագրել դասագրքերը. թեժ բանավեճ
17.10.2018
12:00
Հոկտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան. անհրաժեշտություն, թե քարոզ» թեմայով:
«Հայաստանում ծնելիության մակարդակը նվազել է». ՄԱԿ-ի 2018թ. զեկույց
17.10.2018
11:00
ՀՀ բնակչությունը 2018թ. առաջին եռամսյակից սկսած նվազել է 10.000 մարդով:
Այս մասին հոկտեմբերի 17-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսին հայտարարեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի «Օժանդակություն բնակչության հարցերով քաղաքականությունների իրականացմանը» ծրագրի համակարգող Աննա Հովհաննիսյանը:
Օգտատերերի 97 տոկոսը կողմ է արտահերթ ընտրություններին
16.10.2018
11:24
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ ֆեյսբուքյան հարցման արդյունքներով օգտատերերի 90 տոկոսից ավելին ցանկանում են, որ արտահերթ ընտրությունները տեղի ունենան սույն թվականի դեկտեմբերին։
«Արդարությունն ինձ համար մեծագույն արժեք է». Էրիկ Բաբաջանյան՝ ուսանող, կինոօպերատոր
15.10.2018
11:59
Մեդիա կենտրոն նախագիծը սկսում է պատմությունների շարք, որտեղ ներկայացնելու ենք իրենց ոտնահարված իրավունքները վերականգնած և հիմնարար ազատությունների համար պայքարած մարդկանց:
Հայաստանում հոգեբուժական կենտրոնները վերակազմավորելու անհրաժեշտություն կա
10.10.2018
13:00
Հայաստանում, ըստ 2017 թ. պաշտոնական տվյալների, կա 52 հազար հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձ, որը 3 տոկոս ավելի է համեմատած 2016 թ. տվյալների հետ:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ